AMMIANUS MARCELLINUS
"Res Gestae"
HISTORIËN
Romeinse geschiedschrijver (ca. 330 - na 392)
BOEK XIV
- De wreedheid van caesar Gallus
- Invallen van de Isauriërs
- Een opzet van de Perzen mislukt
- Invallen van de Saracenen. Hun gewoonten
- Volgelingen van Magnentius gefolterd
- Verdorvenheid van de senaat en het volk van Rome
- De onmenselijke wreedheden van caesar Gallus
- Beschrijving van de oostelijke provincies
- Over caesar Constantius Gallus
- Constantius sluit vrede met de Alamannen die daarom vragen
- Caesar Constantius Gallus, door Constantius ontboden, wordt geëxecuteerd
BOEK XV
Aan keizer Constantius wordt de dood van caesar Gallus gemeld
Ursicinus, magister equitum in de Oriënt, Julianus, de broer van caesar
Gallus, en Gorgonius, diens praepositus cubiculi, worden van hoogverraad
beschuldigd
Vrienden en medewerkers van caesar Gallus gestraft
Een stam van de Alamannen, in de buurt van Lentia, door keizer Constantius
deels vernietigd, deels verjaagd
De Frank Silvanus, magister peditum in Gallië, wordt in Keulen tot keizer
uitgeroepen, maar wordt op de 28e dag van zijn bewind verraderlijk
omgebracht
Vrienden van Silvanus worden ter dood gebracht
De stadsprefect van Rome, Leontius, onderdrukt een volksoproer. Bisschop
Liberius afgezet
Julianus, de broer van Gallus, wordt door zijn neef, keizer Constantius, tot
caesar benoemd en over Gallië aangesteld
De herkomst van de Galliërs. Waarom Kelten en Galaten zo genoemd worden.
En over hun geleerden
Over de Gallische Alpen en de verschillende Alpenpassen
Een korte beschrijving van de verschillende delen van Gallië. De loop van
de Rhône
Over de zeden en gewoonten van de Galliërs
Het optreden van de praefectus praetorio Musonianus in de Oriënt
BOEK XVI
- Lofprijzing van caesar Julianus
- Caesar Julianus valt de Alamannen aan, doodt ze, neemt ze gevangen of
verjaagt ze
- Caesar Julianus herovert Agrippina [Keulen] op de Franken en sluit vrede met
de Frankische koningen
- Julianus wordt in Senonae door de Alamannen belegerd
- De voortreffelijke eigenschappen van caesar Julianus
- Arbetio, een man in de rang van consul, wordt aangeklaagd maar vrijgesproken
- Caesar Julianus wordt voor de keizer tegen Marcellus verdedigd door zijn
praepositus cubiculi Eutherius. Lof voor Eutherius
- Laster en kwaadsprekerij aan het hof van Constantius. Hebzucht van de
hovelingen
- Vredesonderhandelingen met de Perzen
- Triomfale intocht van Constantius in Rome
- Caesar Julianus valt de Alamannen aan op de eilanden in de Rijn waar ze zich
met al hun bezittingen in veiligheid hadden gebracht en herstelt Tres Tabernae
- Caesar Julianus bindt de strijd aan met de zeven koningen der Alamannen die
Gallië belagen en verslaat de barbaren in een slag bij Argentoratus
[Straatsburg]
BOEK XVII
Julianus steekt de Rijn over en brandt de dorpen van de Alamannen plat. Hij
herstelt een fort van keizer Trajanus en komt met de barbaren een
wapenstilstand van tien maanden overeen
Julianus belegert zeshonderd Franken die hadden huisgehouden in Neder
Germanië. Door honger gedreven geven ze zich over
Caesar Julianus zet zich in voor verzachting van de belastingdruk op de
Galliërs
Keizer Constantius laat in het Circus Maximus een obelisk oprichten. Over
obelisken en hiërogliefen
Keizer Constantius en koning Sapor onderhandelen schrifteljk en via gezanten
over vrede, maar zonder succes
De Juthungen, een stam van de Alamannen, die verwoestingen aanrichten in
Raetië, worden door de Romeinen verslagen en op de vlucht gejaagd
Nicomedia wordt door een aardbeving verwoest. Hoe aardbevingen ontstaan
Caesar Julianus accepteert de overgave van de Frankische Saliërs. Hij doodt
sommigen van de Chamaven, neemt anderen gevangen en laat de overigen met rust
Caesar Julianus herbouwt drie door de barbaren verwoeste forten aan de Maas.
Hij wordt bedreigd en beledigd door zijn soldaten, die honger lijden
De koningen der Alamannen Suomarius en Hortarius geven hun krijgsgevangenen
terug. Julianus sluit vrede
Na deze succesvolle acties in Gallië wordt caesar Julianus aan het hof van
keizer Constantius door jaloerse hovelingen belachelijk gemaakt: hij zou slap
en bangelijk zijn
De eens zo superieure, maar nu verdreven Sarmaten, en de Quaden, de schrik
van Pannonië en Moesië, worden door Constantius gedwongen gijzelaars te
leveren en hun gevangenen op te geven. Constantius hergeeft de Sarmaten de
vrijheid, met verlof terug te keren naar hun stamgebied en stelt een koning
over hen aan
Constantius richt een bloedbad aan onder de Limiganten, de voormalige slaven
van de Sarmaten en verdrijft ze uit hun woongebieden. Hij spreekt zijn
soldaten toe
De Romeinse vredesonderhandelaars keren onverrichter zake uit Perzië terug.
Sapor blijft bij zijn eis met betrekking tot Armenië en Mesopotamië
BOEK XVIII
Julianus bevordert de belangen van de Galliërs en ziet toe op de
rechtshandhaving
Julianus laat de vestingen langs de Rijn die hij veroverd heeft herstellen.
Hij steekt de Rijn over, verwoest een vijandig deel van Alamannië en dwingt
vijf koningen der Alamannen vrede te sluiten en hun gevangenen terug te geven
Waarom de magister peditum Barbatio en zijn vrouw op bevel van keizer
Constantius worden onthoofd
De koning der Perzen, Sapor, treft voorbereidingen voor een grote aanval op
de Romeinen
De opperbevelhebber in de Oriënt, Ursicinus, wordt daar weggeroepen, maar
wordt, als hij al in Thracië is aangekomen, teruggestuurd naar Mesopotamië.
Hij laat Marcellinus de bewegingen van Sapor verkennen
Sapor valt met de koningen van de Chionieten en Albanen Mesopotamië binnen.
De Romeinen steken zelf hun velden in brand, drijven de bewoners van het
platteland de steden in en versterken de oever van de Euphraat aan hun kant
met forten
Zevenhonderd Illyrische ruiters worden door de Perzen verrast en op de
vlucht gejaagd. Ursicinus en Marcellinus brengen zich in verschillende
richtingen in veiligheid
Een beschrijving van Amida. De legioenen en eskadrons daar gelegerd
Twee Romeinse forten geven zich over aan Sapor
BOEK XIX
Sapor roept de inwoners van Amida op, zich over te geven, maar wordt door de
verdedigers met pijlen en speren aangevallen. Als koning Grumbates nog een
poging daartoe doet, wordt zijn zoon dodelijk getroffen.
Amida wordt belegerd en in twee dagen tijd tweemaal door de Perzen bestormd
Ursicinus stelt voor, de belegeraars ’s nachts te verrassen. Vergeefs: de
magister militum Sabinianus is daar tegen
In Amida breekt de pest uit, die na tien dagen door een lichte regen wordt
gestopt. Over de oorzaken en soorten van besmettelijke ziekten
Amida wordt zowel rond de muren als, met medewerking van een overloper, via
ondergrondse gangen aangevallen
Bij een uitval van de Gallische legioenen lijden de Perzen zware verliezen
Torens en andere belegeringswerktuigen worden tegenover de muren van de stad
opgesteld, maar door de Romeinen in brand gestoken
Amida wordt aangevallen vanaf hoge, dicht bij de muren opgeworpen aarden
wallen. De stad wordt bestormd. Na de inname weet Marcellinus ’s nachts te
ontkomen en vlucht naar Antiochia
In Amida worden sommige Romeinse aanvoerders geëxecuteerd, andere gevangen
gezet. Craugasius van Nisibis loopt over omwille van zijn vrouw, die in
Perzische handen is
Oproer onder de bevolking van Rome. Vrees voor hongersnood
De Sarmatische Limiganten bedriegen de keizer met een gehuicheld verzoek om
vrede en vallen hem aan. Ze worden in een bloedig gevecht teruggeslagen
Velen aangeklaagd en veroordeeld wegens majesteitsschennis
De Comes Lauricius maakt een eind aan de rooftochten van de Isauriërs
BOEK XX
De magister armorum Lupicinus vertrekt met een
leger naar Britannië om een eind te maken aan de invallen van de Scotten en Picten
De magister peditum praesentalis Ursicinus wordt verdacht gemaakt en uit de
dienst ontslagen
Een zonsverduistering. Over twee zonnen. Over het hoe en waarom van de zons-
en maansverduistering. Over de verschillende veranderingen en gestalten van de
maan
Tijdens de winter in Parijs wordt caesar Julianus zijns ondanks tot Augustus
uitgeroepen door de Gallische troepen die Constantius van hem opeist om in het
oosten tegen de Perzen te worden ingezet
Julianus spreekt de troepen toe
Singara wordt door Sapor belegerd en ingenomen. Haar burgers worden met een
garnizoen van twee legioenen en een hulpcorps cavalerie naar Perzië
afgevoerd, waarna de stad wordt verwoest
Sapor verovert de vestingstad Bezabde, die door drie legioenen verdedigd
wordt. Hij herstelt de schade, legert er een garnizoen en bevoorraadt ze. Ook,
maar vergeefs, valt hij de vesting Virta aan
Julianus stelt keizer Constantius per brief op de hoogte van wat in Parijs
gebeurd is
Keizer Constantius maant Julianus tevreden te zijn met de titel van caesar,
maar de Gallische troepen blijven eensgezind en onverzettelijk
Julianus overvalt de zogenaamde Atthuarische Franken aan de overzijde van de
Rijn. Hij doodt er velen en maakt een groot aantal gevangenen. Met de overigen
sluit hij op hun verzoek vrede
Constantius bestormt met heel zijn troepenmacht Bezabde, maar trekt zich
onverrichter zake terug. Over de regenboog
BOEK XXI
Julianus viert in Vienna zijn vijfjarig regeringsjubileum. Hoe hij voorziet
dat keizer constantius spoedig zal sterven. Over de verschillende manieren om
de toekomst te voorspellen
Om de gunst van het volk doet Julianus zich in Vienna voor als christen en
bidt op een feestdag in een kerk tot God
De koning van de Alamannen, Vadomarius, verbreekt het verdrag dat hij met
ons heeft, en laat overvalcommando’s grensgebieden verwoesten. De comes
Libino en enkele anderen vinden de dood
Naar aanleiding van een onderschepte brief laat Julianus Vadomarius tijdens
een maaltijd arresteren. Hij doodt een aantal Alamannen en accepteert de
overgave van anderen. Met de rest sluit hij vrede
Julianus spreekt zijn soldaten toe en laat hen trouw zweren nu hij besloten
is, tegen Constantius te velde te trekken
Constantius neemt Faustina tot vrouw. Hij versterkt zijn leger en wint met
giften de steun van de koningen van Armenië en Hiberië
Constantius, in Antiochia, behoudt Africa door het optreden van de notarius
Gaudentius. Zelf steekt hij de Euphraat over en trekt met zijn leger naar
Edessa
Na de zaken in Gallië geregeld te hebben, marcheert Julianus op in de
richting van de Donau. Een deel van zijn troepen zendt hij vooruit via Italië
en Raetië
Taurus en Florentius, consuls en praefecti praetorio, vluchten voor de komst
van Julianus, de één via Illyricum, de ander via Italië. De magister
equitum Lucillianus, die Julianus het hoofd probeert te bieden, wordt gevangen
genomen
Julianus krijgt Sirmium, de hoofdstad van westelijk Illyricum, met het hele
garnizoen in handen. Hij bezet de pas van Succi en schrijft een brief aan de
senaat over Constantius
Twee van Constantius’ legioenen, die in Sirmium de kant van Julianus
hadden gekozen en door hem naar Gallië waren gecommandeerd, bezetten met
instemmng van de burgerij Aquileia en sluiten de poorten voor de troepen van
Julianus
Aquileia kiest partij voor Constantius, wordt belegerd, maar geeft zich op
het bericht van Constantius’ dood over aan Julianus
Sapor keert met zijn leger naar huis terug, aangezien voortekenen tegen een
oorlog waarschuwen. Constantius spreekt in Hierapolis zijn troepen toe vóór
hij tegen Julianus te velde trekt
Voortekenen van Constantius’ dood
Keizer Constantius sterft te Mobsucrene in Cilicië
De goede en slechte eigenschappen van keizer Constantius
BOEK XXII
Beducht voor keizer Constantius houdt Julianus halt in Dacië. Hij
raadpleegt heimelijk waarzeggers en schouwers van tekenen
Na het vernemen van Constantius’ dood trekt Julianus op door Thracië.
Zonder tegenstand te ontmoeten houdt hij zijn intocht in Constantinopel en
neemt zonder slag of stoot de macht over het Romeinse rijk over
Verschillende aanhangers van Constantius worden ter dood veroordeeld,
sommigen terecht, anderen ten onrechte
Julianus jaagt alle eunuchen, barbiers en koks uit zijn paleis. De
verdorvenheid van de eunuchen aan het hof. Het verval van de militaire
discipline
Keizer Julianus bekent zich, niet langer in het geheim zoals vroeger, maar
openlijk en zonder terughoudendheid tot de cultus van de goden. Hij zet de
bisschoppen tegen elkaar op
Door een list dwingt hij een aantal Egyptische chicaneurs die hem lastig
vallen, naar huis terug te keren.
Julianus houdt regelmatig zitting in de senaat van Constantinopel. Hij treft
regelingen in Thracië en ontvangt gezantschappen van vreemde volkeren.
Een beschrijving van Thracië, de Zwarte Zee, de aangrenzende gebieden en de
volken die er wonen
Na Constantinopel te hebben vergroot en verfraaid, reist Julianus af naar
Antiochia. Onderweg schenkt hij de bevolking van Nicomedia geld voor het
herstel van hun verwoeste stad en vindt hij tijd om in Ancyra recht te
spreken
Julianus overwintert in Antiochia en spreekt er recht. Hij discrimineert
niemand vanwege zijn geloof
Georgius, bisschop van Alexandria, wordt door de heidenen met twee anderen
door de straten gesleept, aan stukken gescheurd en verbrand. Niemand wordt
daarvoor gestraft
Julianus treft voorbereidingen voor een campagne tegen de Perzen. Om de
afloop daarvan te voorzien raadpleegt hij orakels en slacht hij ontelbare
offerdieren. Hij verliest zich geheel in waarzeggerij en duiding van tekenen
De tempel van Apollo in Daphne brandt af. Julianus geeft ten onrechte de
christenen daarvan de schuld en sluit de grote kerk van Antiochia
Julianus offert aan Jupiter op de berg Casius. Woedend op het volk van
Antiochia schrijft hij de ‘Misopogon’
Een beschrijving van Egypte, van de Nijl, de krokodil, de Ibis en de
piramiden
De vijf provincies van Egypte en hun beroemde steden
BOEK XXIII
Een vergeefse poging van Julianus, de lang daarvóór verwoeste tempel van
Jeruzalem te herbouwen
Julianus vraagt Arsaces, de koning van Armenië, zich klaar te maken voor de
oorlog met Perzië en steekt met zijn leger en Scythische hulptroepen de
Euphraat over
Tijdens zijn opmars door Mesopotamië wordt keizer Julianus door Saraceense
stamhoofden een gouden kroon aangeboden. Ook beloven zij hem hulptroepen.
Aankomst van een Romeinse vloot van 1100 schepen. De Euphraat wordt er door
geblokkeerd
Een beschrijving van belegeringswerktuigen: de ballista, de scorpio of wilde
ezel, de stormram, de helepolis en de vuurfakkel
Julianus steekt met zijn hele leger bij Cercusium via een schipbrug de
rivier de Abora over. Toespraak tot zijn troepen
Beschrijving van de achttien grootste provincies van het Perzische
koninkrijk met hun steden, en van de zeden en gewoonten van hun bewoners
BOEK XXIV
Julianus trekt met zijn leger Assyrië binnen. Hij ontvangt de overgave van
de vesting Anatha aan de Euphraat en steekt ze in brand
Na enkele vestingen en steden gepasseerd te zijn en andere, die verlaten
waren, in brand te hebben gestoken, ontvangt de keizer de overgave van
Pirisabora. De stad wordt in de as gelegd
Keizer Julianus belooft zijn troepen als beloning voor hun moeiten honderd
denariën per man. Ze wijzen die kleine gift smalend af, waarop hij ze met een
kalmerende toespraak tot rede brengt
De stad Maiozamalcha wordt door de Romeinen bestormd en verwoest
Een door zijn natuurlijke ligging en verdedigingswerken sterke vesting wordt
door de Romeinen veroverd en in de as gelegd
De Perzen verliezen 2500 man tegen Julianus nauwelijks zeventig. Hij
onderscheidt een groot aantal soldaten in tegenwoordigheid van het hele leger
met erekransen
Julianus laat zich raden tegen een belegering van Ctesiphon, beveelt in een
opwelling alle schepen te verbranden en trekt zich terug van de rivier
Aangezien het niet meer mogelijk is bruggen te bouwen en hij de rest van
zijn troepen niet langer verwacht, besluit Julianus terug te trekken via
Corduene
BOEK XXV
De Perzen vallen de Romeinen op mars aan, maar worden teruggeslagen
Het leger heeft te lijden van gebrek aan graan en voer voor de dieren.
Julianus wordt verontrust door voortekenen
De keizer werpt zich ongeharnast in de strijd om de Perzen, die ons van alle
kanten belagen, terug te slaan. Hij wordt door een speer gewond en naar zijn
tent gedragen. Daar spreekt hij nog met degenen die bij hem staan, drinkt wat
koud water en sterft
Julianus’ goede en slechte eigenschappen. Zijn voorkomen en zijn gestalte
De commandant van de garde, Jovianus, wordt inderhaast tot keizer gekozen
De Romeinen trekken zich haastig terug uit Perzië en worden onderweg
herhaaldelijk aangevallen door Perzen en Saracenen, die ze echter onder zware
verliezen van zich afslaan
Door de honger en de radeloosheid van zijn troepen gedwongen, sluit Jovianus
een vernederende vrede met Sapor, waarbij hij vijf provincies opgeeft, plus
Nisibis en Singara
De Romeinen steken de Tigris over, gedurig geplaagd door voedselgebrek, wat
zij dapper verdragen, en bereiken tenslotte Mesopotamië. Keizer Jovianus
regelt zo goed en zo kwaad als het gaat zaken met betrekking tot Illyricum en
Gallië
Bineses, een Perzische edele, ontvangt van Jovianus de onneembare stad
Nisibis. Haar inwoners worden gedwongen de stad te verlaten en naar Amida te
verhuizen. De vijf provincies, met de stad Singara en zestien forten worden
overeenkomstig het verdrag overgeleverd aan Perzische edelen
Uit vrees voor rebellie marcheert Jovianus in geforceerde marsen door
Syrië, Cilicië, Cappadocië en Galatië. In Ancyra benoemt hij zichzelf en
zijn minderjarige zoon tot consuls, maar sterft kort daarop onverwachts in
Dadastana
BOEK XXVI
Valentinianus, tribuun van de tweede schola der Scutarii, wordt in Nicea in
zijn afwezigheid door de civiele magistraten en de militaire bevelhebbers met
algemene stemmen tot keizer gekozen. Over de noodzaak van de schrikkeldag
Valentinianus, opgeroepen uit Ancyra, komt snel naar Nicea en wordt
definitief unaniem tot keizer gekozen. In het purper en gekroond met een
diadeem wordt hij als Augustus begroet en houdt hij een toespraak tot de
troepen
Over de stadsprefectuur van Apronianus
Valentinianus benoemt zijn broer Valens in Nicomedia tot tribunus stabuli,
vervolgens kiest hij hem in de voorstad Hebdomum van Constantinopel met
instemming van het leger tot medekeizer
De keizers verdelen onderling de legers en de comites. Kort daarna
aanvaarden ze, de een in Milaan, de ander in Constantinopel, hun eerste
consulaat. De Alamannen verwoesten Gallië. Procopius ontketent een opstand
Land van herkomst, afstamming, karakter en functies van Procopius. Zijn
schuilplaatsen in de periode Jovianus. Hoe hij in Constantinopel tot keizer
wordt uitgeroepen.
Procopius maakt zich zonder bloedvergieten meester van Thracië. Eenheden
cavalerie en infanterie, in Thracië op mars, krijgt hij met beloften aan zijn
kant. De Jovii en de Victores, door Valens op hem af gestuurd, weet hij in een
toespraak voor zich te winnen
Nicea en Chalcedon worden ontzet; daarna valt Procopius Bithynië in handen;
vervolgens, na de inname van Cyzicus, ook Hellespontus
Procopius verliest zijn aanhang in Bithynië, Lycië en Phrygië. Hij wordt
uitgeleverd aan Valens en onthoofd
De protector Marcellus, een familielid van Procopius, en een groot aantal
aanhangers van de opstandige partij worden geëxecuteerd
BOEK XXVII
De Alamannen verslaan de Romeinen. De comites Charietto en Severianus
sneuvelen
De generaal van de cavalerie in Gallië, Jovinus, overvalt onverwachts twee
troepen Alamannen. In een slag bij Catalauni verslaat hij een derde troep
barbaren. Van de vijanden sneuvelen er zesduizend en worden er vierduizend
gewond
Over de drie stadsprefecten Symmachus, Lampadius en Viventius, en over de
strijd, tijdens de prefectuur van de laatste, tussen Damasus en Ursinus om de
bisschopszetel van Rome
Een beschrijving van de zes provincies van Thracië met hun volken en hun
fameuze steden
Keizer Valens bindt de strijd aan met de Goten die Procopius tegen hem
geholpen hebben en sluit daarmee na drie jaar vrede
Met instemming van het leger verheft Valentinianus zijn zoon Gratianus tot
Augustus. Hij maant de in het purper geklede jongeman tot dapperheid en stelt
hem onder de bescherming van het leger
Over de opvliegendheid, woeste neigingen en wreedheid van keizer
Valentinianus
De Picten, Attacotten en Scotten doden een generaal en een comes en
plunderen er in Britannië op los tot de comes Theodosius hen verjaagt en hun
de buit ontneemt
Moorse stammen richten verwoestingen aan in Africa. Valens maakt een eind
aan de rooftochten van de Isauriërs. Over de prefectuur van Praetextatus
Keizer Valentinianus steekt de Rijn over. In een gevecht met voor beide
partijen bloedige verliezen verslaat hij de Alamannen die hoog in de bergen
hun toevlucht hebben gezocht en jaagt ze op de vlucht
Over Probus, zijn hoge afkomst, rijkdom, functies en karakter
De Romeinen en de Perzen betwisten elkaar Armenië en Hiberië
BOEK XXVIII
Velen, zelfs senatoren en vrouwen uit senatorenfamilies worden in Rome
beschuldigd van gifmengerij, ontucht en echtbreuk en met de dood gestraft
Keizer Valentinianus versterkt de hele Rijnoever aan de Gallische kant met
vestingen, forten en torens. De Alamannen doden Romeinen die aan de overzijde
doende zijn een vesting te bouwen. Maratocuprenen die in Syrië aan het
plunderen zijn geslagen, worden op bevel van keizer Valens met hun kinderen en
hun dorp vernietigd
Theodosius herbouwt in Britannië de door barbaren verwoeste steden,
herstelt de forten en herwint de provincie Valentia
Over de stadsprefectuur van Olybrius en Ampelius en over de verdorvenheid
van de senaat en het volk van Rome
In Gallië worden de Saksen, nadat een wapenstilstand is gesloten, door de
Romeinen vanuit een hinderlaag aangevallen. Valentinianus belooft de
Burgundiërs troepenhulp als ze Alamannië willen binnenvallen, maar, misleid
en in de steek gelaten, doden dezen al hun gevangenen en keren naar huis terug
Rampen die de provincie Tripolis en de bewoners van Lepcis en Oea treffen,
veroorzaakt door de Austorianen, worden door de comes Romanus bedrieglijk voor
Valentinianus geheimgehouden en blijven ongewroken
BOEK XXIX
De notarius Theodorus streeft naar de heerschappij. Hij wordt in Antiochia
voor Valens van hoogverraad beschuldigd en met een aantal medeplichtigen ter
dood gebracht
In de oostelijke provincies worden tallozen wegens magische praktijken en
andere vergrijpen veroordeeld en ter dood gebracht, sommigen terecht, anderen
niet.
Voorbeelden van de wreedheid en meedogenloosheid van keizer Valentinianus in
het westen
Keizer Valentinianus steekt via een schipbrug de Rijn over, maar slaagt er
door toedoen van zijn soldaten niet in, een niets vermoedende koning Macrianus
te overmeesteren
De Moor Firmus, een zoon van koning Nubel, die de keizer ontrouw is
geworden, wordt door de magister equitum van Gallië, Theodosius, door
voortdurende aanvallen uitgeput en tenslotte tot zelfmoord gedreven. In Africa
wordt daardoor de rust hersteld
Uit woede over de moord op hun koning Gabinius verwoesten de Quaden, met de
Sarmaten, Pannonia en Valeria te vuur en te zwaard en vernietigen praktisch
twee hele legioenen. Over de stadsprefectuur van Claudius
BOEK XXX
De koning der Armeniërs, Papa, wordt door Valens ontboden, maar in Thyrsus,
zogenaamd als eregast feitelijk gevangen gehouden. Hij ontvlucht met
driehonderd landgenoten, weet wegblokkades te ontwijken en keert te paard naar
zijn land terug. Niet lang daarna wordt hij tijdens een gastmaal door de dux
Trajanus vermoord
Keizer Valens en Sapor, de koning der Perzen, betwisten elkaar via gezanten
de macht over Armenië en Hiberië
Keizer Valentinianus verwoest enkele gouwen van de Alamannen, verstaat zich
met hun koning en sluit vrede
De praefectus praetorio Modestus brengt Valens ertoe zijn bemoeienis met de
rechtspraak op te geven. Over rechtspleging, rechtsgeleerden en verschillende
soorten pleiters
Valentinianus vertrekt naar Illyricum om een oorlog t beginnen met de
Sarmaten en de Quaden, die verwoestingen aanrichten in Pannonië. Na de Donau
te zijn overgestoken, verwoest hij de gouwen van de Quaden, brandt hun dorpen
plat en doodt jong en oud
Valentinianus valt woedend uit tegen de gezanten van de Quaden die hun
landgenoten proberen te verontschuldigen, en sterft aan een beroerte
Valentinianus’ vader. Zijn daden als keizer
Zijn wreedheid, hebzucht, nijd en vreesachtigheid
Zijn goede eigenschappen
Valentinianus, de jongste zoon van keizer Valentinianus, wordt in het kamp
bij Bregetio uitgeroepen tot Augustus
BOEK XXXI
Voortekenen van de dood van keizer Valens en van een nederlaag tegen de
Goten
Over de woonplaatsen en de zeden van de Hunnen, de Halanen en andere volken
van Aziatisch Scythië
De Hunnen dwingen de Halanen aan de Tanaïs [de Don] met geweld of door
verdragen zich bij hen aan te sluiten. Ze overvallen de Goten en verdrijven ze
uit hun woongebied
Het grootste deel van de uit hun woongebied verdreven zogenaande
Tervingische Goten wordt met toestemming van Valens, na gehoorzamheid beloofd
en hulptroepen te hebben toegezegd, door de Romeinen overgebracht naar
Thracië. Ook de Greuthungen, een ander deel van de Goten, steken op vlotten
de Hister [de Donau] over, maar heimelijk
De Tervingen lijden honger en gebrek en worden schandalig behandeld. Onder
aanvoering van Alavivus en Fritigern vallen ze Valens af en verslaan het leger
van Lupicinus
Waarom de Gotische vorsten Suerides en Colias, die met hun volken door de
Romeinen waren opgenomen, in opstand komen, zich na de bevolking van
Hadrianopolis te hebben uitgemoord aansluiten bij Fritigern en Thracië
beginnen te plunderen
Profuturus, Trajanus en Richomeres leveren slag met de Goten. De strijd
blijft onbeslist
In de passen van het Haemusgebergte ingesloten Goten weten aan de Romeinen
te ontkomen en bezoeken Thracië met moord, brand, roof en verkrachting. Ze
doden de tribuun van de Scutarii, Barzimeres
Gratianus’ generaal Frigeridus doodt koning Farnobius en grote aantallen
Goten en Taifalen. De overigen worden gespaard en gesetteld aan de Po
De Lentiënsische Alamannen lijden in een slag met de generaals van keizer
Gratianus de nederlaag. Hun koning Priarius sneuvelt. Na hun overgave leveren
ze Gratianus rekruten en krijgen verlof naar huis terug te keren
Sebastianus overvalt bij Beroea bij verrassing de met buit beladen Goten en
vernietigt ze. Slechts enkelen weten te ontkomen. Gratianus snelt zijn oom
Valens tegen de Goten te hulp
Valens besluit nog vóór de aankomst van Gratianus de strijd met de Goten
aan te gaan
De verenigde Goten, de Tervingen onder aanvoering van koning Fritigern en de
Greuthungen onder aanvoering van Alatheus en Saphrax, komen in het open veld
tegenover de Romeinen te staan, verslaan hun cavalerie, en jagen de
onbeschermd gelaten massa infanterie met enorme verliezen op de vlucht. Valens
sneuvelt, maar zijn lichaam wordt nergeens gevonden
De goede en slechte eigenschappen van keizer Valens
De triomferende Goten slaan een beleg om Hadrianopolis, waar Valens zijn
thesaurie en keizerlijke eretekenen onder de bescherming van de prefect en de
leden van zijn geheime raad had achtergelaten, maar blazen de aftocht wanneer
al hun pogingen om de stad in te nemen, vruchteloos blijven
De Goten werven voor goud troepen van de Hunnen en Halanen en ondernemen een
vruchteloze aanval op Constantinopel. Hoe Julius, de magister equitum over het
gebied achter de Taurus, de oostelijke provincies van de Goten bevrijdt